Tổng giám đốc IBM "mách nước" kinh doanh

Tăng cường hợp tác nhóm; cá nhân hóa mối quan hệ với khách hàng; đầu tư phát triển mạng lưới đối tác là 3 giải pháp được ông Tan Jee Toon, Tổng giám đốc IBM Việt Nam đưa ra cho doanh nghiệp Việt.

Tổng giám đốc IMB Tan Jee Toon

* Được biết IBM đã có nghiên cứu về những thách thức dành cho các nhà lãnh đạo doanh nghiệp trên toàn cầu. Xin ông cho biết đâu là thách thức lớn nhất?- Hàng năm Viện Nghiên cứu Giá trị Kinh doanh của IBM đều tiến hành các nghiên cứu chuyên sâu trên phạm vi toàn cầu với các lãnh đạo doanh nghiệp để xác định các xu hướng kinh doanh và vấn đề nổi cộm liên quan đến các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và đưa ra nhiều khuyến nghị của IBM.
Các nghiên cứu của IBM gần đây cho thấy, lãnh đạo các bộ phận trong một tổ chức (tài chính, công nghệ thông tin, marketing, nhân sự…) chưa thực sự phối hợp tốt với nhau để đạt mục tiêu chung của tổ chức và các ưu tiên do các CEO đưa ra như: tăng cường tinh thần hợp tác nhóm; cá nhân hóa từng mối quan hệ với khách hàng và đầu tư phát triển mạng lưới đối tác.
Theo tôi, hiện nay thách thức lớn nhất mà lãnh đạo các doanh nghiệp gặp phải là làm thế nào để cân đối giữa việc kiểm soát hoạt động nội bộ với "độ thoáng" của bộ máy tổ chức (đặc biệt là hợp tác thông tin) để tận dụng các lợi ích, giá trị mà hoạt động hợp tác mang lại, vì trên thực tế, càng cởi mở lại càng dễ gặp rủi ro. Muốn làm được điều đó, các tổ chức phải có những chính sách rất rõ ràng để định hướng cho các quyết định. Các nhân viên cần có các quy trình và công cụ hỗ trợ cho việc hợp tác trên diện rộng. Nhưng quan trọng hơn cả là các nhân viên cần được cung cấp những kỹ năng và kiến thức cần thiết để phát triển trong môi trường mới này.
* Theo ông, lãnh đạo các doanh nghiệp ở Việt Nam có cảm nhận rõ ràng những thách thức này không? Vì sao?
- Lãnh đạo các doanh nghiệp tại Việt Nam có chung những lo ngại về những rủi ro từ nền kinh tế toàn cầu hóa mang lại. Không ai có thể dự đoán được thời gian, địa điểm hay khuynh hướng của làn sóng thay đổi tiếp theo. Ngày càng có nhiều lãnh đạo các doanh nghiệp Việt Nam nhìn nhận ra, công nghệ thông tin là yếu tố thúc đẩy hợp tác, tạo dựng các mối quan hệ và bắt đầu tập trung vào công nghệ kết nối.
Mặc dù thừa nhận tính cởi mở cao là yếu tố cần phải có và chứa đựng rất nhiều tiềm năng, nhưng một số lãnh đạo vẫn chưa tin rằng, mạng xã hội đã phát triển tới mức có thể mang lại nhiều lợi ích hơn là rủi ro. Với mạng xã hội, khả năng kiểm soát đã chuyển dịch từ doanh nghiệp sang khách hàng và nhân viên, từ các tổ chức sang các cá nhân. Điều đó có nghĩa là thương hiệu và uy tín của doanh nghiệp sẽ do khách hàng và nhân viên quyết định.
* Trong giai đoạn kinh tế Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn, việc đầu tư lớn cho đổi mới công nghệ và sáng tạo đột phá dường như được xem là tốn kém, mạo hiểm. Ông nghĩ sao về điều này?
- Trong khi việc lập kế hoạch phát triển công nghệ thông tin dài hạn là rất cần thiết, nhiều doanh nghiệp vẫn có thói quen đưa ra các quyết định mua sắm, triển khai công nghệ thông tin dựa trên các yêu cầu kinh doanh và kế hoạch ngắn hạn. Kết quả là một hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ cho thực tế kinh doanh của ngày hôm qua, nhưng lại hoạt động theo những yêu cầu của hiện nay nên không thể linh hoạt, khả năng truy cập vào dữ liệu thấp, không cho hiệu quả cao, đó là chưa kể chi phí vận hành và bảo dưỡng lớn. Do đó, thách thức kinh doanh về mặt công nghệ thông tin có thể nói nôm na là làm thế nào để "làm nhiều hơn với ít thứ hơn".
* Trong một môi trường kinh doanh có nhiều biến động và cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi lãnh đạo các doanh nghiệp phải có tầm nhìn xa và khả năng xoay chuyển linh hoạt. Ông thấy các doanh nghiệp Việt Nam còn yếu ở những điểm nào, cần ưu tiên điều gì?
- Để được khách hàng tin tưởng trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt hiện nay, các doanh nghiệp, tổ chức cần thay đổi mô hình vận hành lấy địa điểm hoặc sản phẩm làm trung tâm như trước kia; thay vào đó phải đặt khách hàng vào trọng tâm của các hoạt động kinh doanh. Điều đó có nghĩa là ưu tiên các nhu cầu của khách hàng và mang lại những trải nghiệm mang tính cá nhân hóa. Điều này chỉ có thể thực hiện khi có được các thông tin sâu sắc về nhu cầu của khách hàng.
Về mặt công nghệ thông tin, doanh nghiệp Việt Nam cần làm cho cơ sở hạ tầng của tổ chức đáp ứng với nhu cầu của dữ liệu, chứ không phải là ngược lại. Họ cần tận dụng công nghệ mới để đưa ra được nhiều dự báo hơn, dự đoán thông minh hơn và hành động theo thời gian thực.
* Khi được bổ nhiệm vào vị trí CEO tại Việt Nam, ông đánh giá vị trí này thuận lợi hay khó khăn hơn so với tại các quốc gia khác?
- Việt Nam được xác định là một trong những thị trường phát triển trọng tâm của IBM, vì vậy nhiệm vụ Tổng Giám đốc của IBM Việt Nam đối với tôi vừa là thử thách vừa rất hấp dẫn, vì tôi có thể được chèo lái một con tàu lớn, được làm việc với những con người, môi trường mới và quan trọng nhất là được đóng góp vào sự tăng trưởng và phát triển của công ty. Qua một thời gian ngắn đảm nhiệm vị trí này, tôi thấy mình may mắn vì có sự hỗ trợ của một đội ngũ nhân viên "cứng cáp" tại Việt Nam.
* Mong ước của ông khi làm lãnh đạo ở IBM Việt Nam là gì? Một ngày nào đó khi rời khỏi chức vụ cao nhất của IBM Việt Nam, ông muốn đóng góp điều gì hay để lại ấn tượng gì cho doanh nghiệp Việt Nam? Và ông muốn thấy sự thay đổi nào ở Việt Nam?
- Trước hết, tôi mong ước được tiếp tục đóng góp cho sự tăng trưởng của IBM tại Việt Nam và sự lớn mạnh của IBM ở ASEAN và IBM toàn cầu. Tôi mong muốn IBM Việt Nam sẽ tiếp tục trở thành đối tác tin cậy, mang lại những giá trị lớn, dài hạn cho các tổ chức, doanh nghiệp và Chính phủ Việt Nam.
Nếu một ngày phải rời Việt Nam, tôi mong được "ghi dấu" với các doanh nghiệp Việt Nam trên vị thế người nước ngoài, nhưng hiểu và nói được "ngôn ngữ" của các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam. Tôi cũng có nguyện vọng được chứng kiến viễn cảnh "Thành phố Thông minh" hơn sớm trở thành hiện thực trong một vài năm tới.
* Xin cảm ơn ông!

Nguồn: DĐDN

Xây dựng đội ngũ khách hàng hâm mộ

Theo kết quả nghiên cứu do Satmetrix (công ty chuyên cung cấp các giải pháp phần mềm giúp doanh nghiệp quản lý trải nghiệm của khách hàng) thực hiện, số tiền trung bình mà một khách hàng hâm mộ chi ra để mua hàng của doanh nghiệp nhiều hơn 13% so với những khách hàng bình thường.

Ngoài ra, khách hàng hâm mộ còn giới thiệu cho những người khác mua hàng của doanh nghiệp mà doanh số phụ thêm này bằng 45% số tiền do chính khách hàng hâm mộ bỏ ra. Như thế, hẳn các nhà làm tiếp thị phải đầu tư nhiều chi phí hơn để xây dựng các chương trình tiếp thị hướng đến khách hàng hâm mộ? Tiếc rằng họ lại làm ngược lại. Mục tiêu hàng đầu của hầu hết các doanh nghiệp khi xây dựng các chương trình, chiến dịch tiếp thị vẫn là nhằm thu hút và tìm thêm khách hàng mới. Nhiều nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng doanh nghiệp thường mất khoản chi phí trung bình tốn gấp tới năm, sáu lần để tìm một khách hàng mới so với việc duy trì quan hệ với một khách hàng cũ. Vậy làm thế nào để có được những khách hàng hâm mộ? Mack Collier, một chuyên gia truyền thông xã hội ở Alabama (Mỹ), tác giả của cuốn sách Think Like a Rock Star: How to Create Social Media and Marketing Strategies That Turn Customers into Fans (tạm dịch: Bí quyết chuyển khách hàng thành những người hâm mộ bằng các chiến dịch tiếp thị và truyền thông xã hội) do Nhà xuất bản McGraw-Hill ấn hành năm 2013, đã đưa ra những lời khuyên dưới đây để các doanh nghiệp tham khảo.
1. Xác định động cơ để khách hàng trở thành những người hâm mộ và tạo dựng mối quan hệ với họ
Trước hết, cần tìm hiểu vì sao những khách hàng hâm mộ sẵn sàng ủng hộ, quảng bá cho doanh nghiệp, những tính cách, giá trị nào trong nhãn hiệu của doanh nghiệp khiến khách hàng yêu mến và muốn chia sẻ với những khách hàng khác, đặc điểm chung của nhóm khách hàng này là gì… Có thể doanh nghiệp sẽ mất nhiều thời gian nghiên cứu, nhưng đó là bước rất quan trọng không thể bỏ qua.
Hiểu được những khách hàng hâm mộ cũng giúp doanh nghiệp định hướng tốt hơn trong quan hệ với họ. Điều cần làm kế tiếp là khẳng định mục đích doanh nghiệp kết nối với khách hàng hâm mộ là để giúp họ kết nối với những khách hàng khác hay để họ đóng góp các ý tưởng về thiết kế và tiếp thị sản phẩm? Nên quan tâm đến các phản hồi trực tiếp của khách hàng hâm mộ qua việc trao đổi thông tin bằng thư điện tử hằng ngày hoặc qua các cuộc khảo sát khách hàng, trên các diễn đàn trực tuyến.
2. Trao quyền cho khách hàng hâm mộ
Sau khi đã hiểu được khách hàng hâm mộ, doanh nghiệp phải tìm cách trao cho họ quyền để họ có thể kết nối với những khách hàng khác, cụ thể là trang bị cho họ những công cụ và khả năng chia sẻ ý kiến của họ với những khách hàng khác. Không nên sợ rằng doanh nghiệp sẽ mất đi sự kiểm soát đối với nhãn hiệu vì những khách hàng hâm mộ chính là những người luôn nghĩ đến lợi ích của doanh nghiệp, mong muốn nhãn hiệu của doanh nghiệp không ngừng lớn mạnh.
Trường hợp của Dell – nhãn hiệu máy tính hàng đầu thế giới – là một điển hình. Tập đoàn này thường xuyên kết nối với nhiều khách hàng tín nhiệm nhãn hiệu của mình, tạo cơ hội cho họ viết bài và đăng trên các trang web nhật ký điện tử (blog) của tập đoàn. Những khách hàng này cảm thấy rất vui vì được nhiều người biết đến, được chứng tỏ được khả năng hiểu biết sâu về công nghệ của mình, trong khi Dell có cơ hội thu hút thêm nhiều khách hàng mới đến với các trang web của mình và kết nối với họ.
Một cách làm khác là nếu doanh nghiệp đã có sẵn các diễn đàn trực tuyến mà ở đó nhiều khách hàng thường tích cực giúp đỡ những khách hàng khác giải quyết các khó khăn thì nên công khai cảm ơn và biểu dương họ.
3. Chú trọng đến những ý nghĩa lớn hơn đằng sau các nỗ lực truyền thông và tiếp thị
“Bán lợi ích chứ không bán sản phẩm” là một lời khuyên rất kinh điển trong tiếp thị. Khách hàng hâm mộ yêu mến nhãn hiệu của doanh nghiệp vì nhiều lý do chứ không chỉ vì yêu thích sản phẩm nào đó. Vì vậy, nên tìm hiểu cách khách hàng hâm mộ sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp và những gì là quan trọng đối với họ. Có phải họ mua sản phẩm của doanh nghiệp vì nó mang những niềm tin, ý tưởng độc đáo và khác biệt so với sản phẩm của các đối thủ cạnh tranh hay không? Chẳng hạn, nếu doanh nghiệp bán máy chụp ảnh thì trang blog được tạo ra không chỉ để mô tả các mẫu mã máy ảnh khác nhau, mà còn hướng dẫn khách hàng cách chụp ảnh sao cho đẹp hơn. Những nội dung như vậy sẽ được khách hàng hiện tại cũng như khách hàng tiềm năng quan tâm và giúp doanh nghiệp có được nhiều khách hàng hâm mộ hơn.
4. Thường xuyên phát triển quan hệ với khách hàng hâm mộ
Doanh nghiệp nên tìm cách kết nối chặt chẽ với những khách hàng hâm mộ nhất của doanh nghiệp. Năm 2010, Dell đã nhận diện 15 khách hàng thường xuyên ủng hộ tập đoàn và mời họ bay đến Austin để tham dự một ngày trò chuyện thân mật. Mục đích của Dell là tìm hiểu nguyên nhân các khách hàng hâm mộ yêu thích nhãn hiệu của mình và thảo luận về cách giữ liên lạc cũng như hợp tác với họ lâu dài. Những phản hồi mà Dell nhận được từ 15 khách hàng hâm mộ có giá trị lớn hơn bất kỳ cuộc khảo sát khách hàng nào mà Dell đã thực hiện trước đó. Từ sự kiện ấy, Dell đã khởi xướng chương trình DellCAP (CAP viết tắt từ Customer Advisory Panel, tức là kênh tư vấn khách hàng) với nhiều hội nghị khách hàng được tổ chức ở nhiều nơi trên thế giới trong hai năm qua.
Một trong những khách hàng hâm mộ tham dự hội nghị khách hàng năm 2010 của Dell là Susan Beebe đã được mời giữ chức vụ giám đốc tư vấn khách hàng của tập đoàn. Năm 2011, một thành viên khác của DellCAP là Connie Bensen cũng được Dell tin tưởng trao vị trí giám đốc chiến lược truyền thông. Từ đó đến nay, Dell vẫn tiếp tục có được nhiều lợi ích khác từ việc nuôi dưỡng quan hệ với những khách hàng hâm mộ qua các chương trình DellCAP.
 

Nhất Nguyên theo MarketingProfs/DNSGCT

Google vào cuộc, DN quảng cáo Việt sẽ ra sao?

Sự ra mắt chính thức tại thị trường Việt Nam của mạng quảng cáo hiển thị Google vừa qua, khiến cho miếng bánh thị phần của các mạng quảng cáo Việt có nguy cơ bị chia nhỏ hơn.

Xu hướng ra đời của các mạng quảng cáo Việt
Trước khi mảng quảng cáo của Google đặt chân vào thị trường, tại Việt Nam mạng quảng cáo hiển thị (Advertising Adnetwork) vẫn thu hút mạnh mẽ sự quan tâm của các nhà quảng cáo, các đơn vị sản xuất nội dung (Publisher), và các đơn vị khai thác quảng cáo.
Với cơ chế “tích tiểu thành đại”, tập trung hàng nghìn website lớn nhỏ, khiến cho các mạng quảng cáo có sức mạnh hàng trăm triệu lượt hiển thị quảng cáo, với hàng triệu tới hàng chục triệu độc giả, ngang ngửa với sức mạnh của những tờ báo lớn hàng đầu như VnExpress, Dantri,...
Sở hữu phương thức trả tiền quảng cáo theo hiệu quả (theo click, hoặc theo lượt hiển thị), công nghệ quảng cáo trúng đích; khả năng chủ động trong việc tạo, quản lý quảng cáo nên các mạng quảng cáo hiện nay đang “ăn nên làm ra”, thu hút sự chú ý của nhiều nhà quảng cáo Việt.
Khả năng nhắm trúng mục tiêu chính là ưu điểm của các mạng quảng cáo
Bằng cách mua các vị trí ở những website nhỏ với giá rẻ sau đó bán giá cao hơn cho người mua quảng cáo, thì rõ ràng thị trường mạng quảng cáo là một miếng bánh hấp dẫn, lợi nhuận cao, cho các đơn vị khai thác quảng cáo.
Chính vì vậy, hàng loạt mạng quảng cáo ra đời trong khoảng vài năm gần đây, khiến cho thị trường truyền thông internet phân hóa rõ rệt hơn thành hai nhóm độc lập: Một nhóm gồm các đơn vị sản xuất nội dung (hay còn gọi là publisher) và một nhóm các đơn vị khai thác quảng cáo.
Sự góp mặt của “ông lớn” Google
Vào tháng 5 vừa qua, tại Hồ Chí Minh, Google đã chính thức giới thiệu Mạng hiển thị Google tại Việt Nam (Google Display Adnetwork) cho phép các website tiếng việt gia nhập mạng quảng cáo này.Với việc ký kết với một loạt các đơn vị sản xuất nội dung (Publisher) lớn, cùng với những ưu điểm vượt trội về mặt công nghệ như khả năng hiển thị quảng cáo theo ngữ cảnh (Contextual Targeting) bao gồm khả năng hiển thị quảng cáo theo từ khóa mà nhà quảng cáo chọn lựa (Keyword contextual targeting), khả năng hiển thị quảng cáo theo chủ đề (Topic Targeting), nhóm ngành website và khả năng hiển thị quảng cáo theo website tùy chọn (Placement Targeting).
Ngoài ra còn khả năng nhắm trúng mục tiêu theo hành vi người dùng (Audience Targeting) như khả năng hiển thị quảng cáo theo hành vi, sở thích (Interest Category Marketing), khả năng hiển thị quảng cáo theo nhân khẩu học (Demorgraphic), khả năng “đeo bám” người dùng (Retargeting), và công nghệ khách hàng tương tự (Similar users) thì mạng quảng cáo hiển thị Google thực sự mang lại cho nhà quảng cáo nhiều lựa chọn hấp dẫn hơn, để họ tối ưu hóa hiệu quả quảng cáo của mình.
Với thương hiệu ông lớn hàng đầu trên thế giới, những uy tín về mặt công nghệ thì chắc chắn mạng hiển thị Google sẽ sớm được các nhà quảng cáo tin tưởng chọn lựa, và bỏ tiền túi.
Miếng bánh thị phần bị chia nhỏ
Điểm lại những thông tin đã đưa ra ở trên, chúng ta thấy miếng bánh thị phần mạng quảng cáo Việt đầy mầu mỡ đang bị xâu xé quyết liệt. Không chỉ vì sự ra đời của hàng loạt mảng quảng cáo trong vài năm gần đây.
Tiêu biểu, Admarket của Admicro-Vccorp, Eclick của FPT, Trueclick của VNG, hay các mạng nhỏ hơn như Ambient của Ecom JSC, Lava Network và mới đây là Adsnet của Vivas-VNPT, cùng một loạt các mạng hiển thị nước ngoài mới gia nhập thị trường Việt Nam.
Mà còn do sự gia nhập của ông lớn thế giới Google vừa qua, khiến cho thị phần quảng cáo của các mạng quảng cáo Việt đã nhỏ, nay còn có nguy cơ nhỏ hơn.
Theo dự đoán của các chuyên gia, nếu như Google đạt được mục tiêu xâm nhập thị trường quảng cáo Việt và chiếm lĩnh được phần lớn thị phần quảng cáo hiển thị trực tuyến như tại các nước khác trên thế giới, thì các mạng quảng cáo trong nước sẽ buộc phải chia nhau miếng bánh nhỏ thị phần quảng cáo còn lại.
Vậy, có lẽ, mối lo ngại lớn của những người đang kinh doanh các mạng quảng cáo không phải là số lượng các mạng quảng cáo nhỏ lẻ "mọc như nấm sau mưa" thời gian gần đây mà đó chính là sự xuất hiện mạng hiển thị Google tại Việt Nam - một sự xuất hiện “đáng gờm” dẫn đến nguy cơ giảm lớn thị phần của các mạng quảng cáo Việt.

Nguồn: TRI THỨC TRẺ

Trần Trinh Trạch - Đại điền chủ giàu nhất xứ Nam Kỳ

Vào thập kỷ 1980, sau khi Công tử Bạc Liêu Trần Trinh Huy qua đời, dòng họ Trần Trinh chính thức khánh kiệt, những đứa con của Công tử Bạc Liêu rơi vào nghèo khổ, có người chạy xe ôm.
Đúng 100 năm trước đó, dòng họ Trần Trinh cũng khởi đầu nghèo khó, ông Trần Trinh Trạch - ba của Trần Trinh Huy - là một cậu bé chăn trâu...

Bàn thờ vợ chồng Hội đồng Trạch với 2 bức tượng đồng vẫn còn nguyên trong khách sạn Công tử Bạc Liêu

Nhờ đâu mà từ một cậu bé chăn trâu để kiếm chén cơm thừa của chủ, Trần Trinh Trạch lại trở thành đại điền chủ giàu nhất Nam Kỳ, để rồi đứa con Trần Trinh Huy có sẵn một núi tiền để ăn chơi vô độ, nổi danh là Công tử Bạc Liêu?“Đái ra quần” vì phải đi học
Trong lịch sử khai khẩn vùng đất Nam Bộ, những vùng gần sông biển như Gò Công, Mỹ Tho, Rạch Giá, Hà Tiên được khai khẩn từ rất sớm, trước cả thời nhà Nguyễn. Vùng đất Bạc Liêu mới được khai khẩn từ sau khi thực dân Pháp xâm chiếm nước ta.
Cha mẹ của ông Trần Trinh Trạch có mặt trong đoàn người từ miệt Gò Công tới khai khẩn vùng đất Bạc Liêu, được chính quyền thực dân đưa đến vùng đất Cái Dầy lập nghiệp bên một dòng kinh vừa mới được đào đắp.
Do đông con, hầu hết còn nhỏ, nên ba má ông Trạch không khai khẩn được nhiều ruộng. Rồi dịch bệnh xuất hiện trong vùng, mấy đứa con liên tục bị bệnh hoạn, họ phải đem cầm cố hết ruộng đất để cứu chữa các con, nên trở thành bần cố nông, không mảnh đất cắm dùi.
Vừa lớn lên cậu bé Trạch phải đi ở đợ, chăn trâu ở nhà ông bá hộ trong vùng, hằng ngày được lưng bụng bằng vài chén cơm thừa, ấm lòng bằng manh áo rách của con chủ thải ra.
Sau 2 năm chăn trâu, có một việc tình cờ làm thay đổi số phận của cậu bé Trạch. Đó là vào năm 1881, chính quyền thực dân buộc các gia đình bá hộ ở Nam Kỳ phải cho con đi học trường Pháp trong kế hoạch “khai hóa” vùng đất chúng vừa chiếm đóng.
Năm ấy cậu bé Trạch lên 8 tuổi, một buổi sáng, khi cậu bé vừa mở cửa chuồng trâu, tháo dây vàm, định dắt trâu ra đồng như mọi khi thì ông bá hộ ngăn lại nói: “Thôi khỏi, mày buộc trâu vô chuồng lại đi, rồi lên nhà trên ông dạy việc”.
Cậu bé Trạch rụt rè làm theo, nghĩ rằng mình đã làm điều gì sai quấy nên chủ mới không cho giữ trâu, kêu lên la rầy hay bị đuổi cũng nên. Cậu bé rón rén bước lên nhà trên, nơi mà suốt 2 năm làm mướn ở đây cậu chưa một lần dám đặt chân lên.
Ông bá hộ thấy cậu bé đến thì chìa ngay bộ quần áo mới và nói: “Đây là bộ quần áo may cho mày, đi thay đồ đi!”. Thấy bộ đồ trắng tinh như đồ của các con ông bá hộ mặc hằng ngày, cậu bé Trạch ngạc nhiên đứng chết trân. Ông bá hộ nói: “Từ nay mày khỏi chăn trâu, mà đi học thay cậu Hai!”.
Đến đây, cậu bé Trạch không chỉ đứng chết trân, mà đái ra quần lúc nào không hay. Từ nhỏ tới lớn cậu chỉ biết ở đợ, chăn trâu, một chữ bẻ đôi cũng không đọc được.
Còn cậu Hai con ông bá hộ trác tuổi với bé Trạch được học chữ thánh hiền, hằng ngày có thầy đồ tới dạy tận nhà. Bé Trạch quỳ xuống lạy ông bá hộ, vừa khóc: “Ông thương con cho con coi trâu, con không học được đâu ông ơi!”.
Thời ấy nhiều người giàu có ở Nam Kỳ tuy buộc phải hợp tác với chính quyền thực dân, nhưng rất ghét Pháp. Họ không muốn cho con đi học trường Pháp, mà ở nhà mời thầy đồ tới dạy học chữ Nho.
Để đối phó với chính quyền, ông bá hộ ở Cái Dầy mới nghĩ ra chuyện bắt đứa nhỏ ở đợ, chăn trâu đi học thế. Dù sợ đến đái ra quần, nhưng cậu bé Trạch rồi cũng phải đến trường theo ý chủ.
Ngày hôm sau, cậu bé Trạch được gia nhân chở bằng ghe đi đến trường huyện cách đó mấy chục cây số để đi học, sau khi bị ông bá hộ dọa: “Mày học mà không xong, tao đuổi việc, chết đói đó con”. Cứ tưởng đi học thế một hai ngày, chẳng dè ông bá hộ bắt cậu bé Trạch học hoài, ở nội trú luôn ngoài trường huyện.
Sau mấy ngày vừa học vừa run, cậu bé Trạch đã sớm thể hiện mình là đứa bé “sáng dạ”, học giỏi, được các thầy khen ngợi, ông bá hộ cũng lấy làm hài lòng. Cậu bé chăn trâu được học tới hết tiểu học, học cả tiếng Tây.
Sự đi học nhờ lý do có một không hai ấy như là sự sắp đặt của số phận, để từ đó mà cậu bé chăn trâu vươn lên trở thành đại điền chủ giàu nhất xứ Nam Kỳ.
Thầy ký Trạch mê làm giàu
Học hết tiểu học, bằng cả chữ quốc ngữ và chữ Tây, Trần Trinh Trạch trở thành một trong số ít người giỏi cả chữ quốc ngữ và chữ Tây trong làng. Nhờ vậy mà ông được gọi ra làm thư ký làng.
Từ công việc “biện làng”, thầy ký Trạch được rút lên làm thư ký trên quận, rồi rút lên tỉnh làm ở bộ phận thu thuế điền đất. Đi làm thầy ký, ông Trạch vẫn theo nếp nhà tóc để dài và buộc thành búi, nên mọi người đặt cho ông cái tên là “thầy ký Tó”.
Thời ấy năm nào các chủ điền cũng phải lên tỉnh kê khai và đóng thuế ruộng đất, thầy ký Trạch là người luôn tận tình hướng dẫn họ làm việc ấy.
Lúc ấy ở Bạc Liêu có ông bá hộ tên Phan Văn Bì có hàng ngàn hécta đất, ông mỗi năm đôi lượt lên tỉnh sao lục sổ bộ đất đai và đóng thuế điền địa. Thấy thầy ký Tó làm việc có trách nhiệm giúp đỡ mình và mọi người nhiệt tình, ông bá hộ Bì có cảm tình.
Một lần, bá hộ Bì mời thầy ký Trạch về nhà chơi và dùng cơm trưa. Trong bữa cơm, ông bá hộ cố ý để cho thầy ký Trạch tiếp xúc với cô con gái thứ tư của mình tên là Phan Thị Muồi.

Vợ chồng Công tử Bạc Liêu

Chuyện gì đến rồi cũng đến, thầy ký độc thân và cô con gái rượu của ông bá hộ giàu nhất làng đã phải lòng nhau. Một đám cưới linh đình kéo dài 3 ngày giữa thầy ký Tó và cô con gái của bá hộ Bì.Đám cưới xong, ông bá hộ Bì kêu thầy ký Trạch nghỉ làm việc vì lương bổng chẳng bao nhiêu, lại mang tiếng đi làm cho Tây. Ông bá hộ cho vợ chồng thầy ký Trạch mấy sở đất và cho vốn canh tác.
Chỉ sau mấy mùa lúa trúng, vợ chồng ông Trạch phất lên thấy rõ, cất nhà đàng hoàng, mua sắm thêm ruộng. Không biết nhờ đâu mà một người xuất thân “bần cố nông” như Trần Trinh Trạch lại có tài năng thiên bẩm và sự đam mê làm giàu hơn người.
Có chút chữ nghĩa, từng làm việc nhà nước, nay lại có chút vốn trong tay, thầy ký Trạch đăng ký đấu thầu và đã trúng thầu quản lý sở cầm đồ (Mont de Piété) của nhà nước.
Thời ấy chính quyền thuộc địa không cho tư nhân mở tiệm cầm đồ, mà nhà nước giữ độc quyền, nhờ vậy mà một mình thầy ký Trạch nắm độc quyền hoạt động cầm đồ ở tỉnh Bạc Liêu.
Cũng nhờ kinh nghiệm và quen biết từ những năm đi làm thầy ký cho Tây, ông Trạch lại trúng thầu quản lý hãng rượu Bình Tây, độc quyền phân phối rượu ở Bạc Liêu. Tất cả những thứ đó đã làm cho vợ chồng ông Trạch giàu có, vượt ra ngoài phạm vi của một làng, một huyện.
Nhưng chính sáng kiến của ông Trạch trong việc vay tiền Chà Sết-ty trên Sài Gòn về cho dân chúng ở Bạc Liêu vay lại, mới làm cho sự giàu có của ông Trạch bắt đầu được cả tỉnh Bạc Liêu biết đến. Ông vay tiền của nhà nước ở Sài Gòn với lãi suất thấp, đem về Bạc Liêu cho tá điền vay lại “ba phân lời” lấy chênh lệch.
Trong khi vợ chồng ông Trạch ngày càng ăn nên làm ra, thì các đứa con còn lại của ông bá hộ Bì (anh chị em vợ của thầy ký Trạch) lại mê cờ bạc, rượu chè, lâm vào nợ nần, phải bán dần đất để ăn chơi tiếp. Họ không bán cho người ngoài, mỗi khi có chuyện cần tiền là họ chạy tới vợ chồng thầy ký Trạch.
Cứ vậy, hàng ngàn hécta ruộng ông bá hộ Bì chia cho cả chục đứa con lần lượt vào tay của vợ chồng đứa con thứ tư. Ông bá hộ Bì tuy có buồn khi các con bán hết đất đai, nhưng cũng tự an ủi vì đất không lọt ra người ngoài, mà vào tay vợ chồng cô Muồi con ông.
Thâu tóm hàng trăm ngàn hécta đất
Độc quyền cầm đồ, độc quyền phân phối rượu, độc quyền cho vay..., gia đình Trần Trinh Trạch phất lên như diều gặp gió. Nhưng chỉ đến khi ông Trạch trúng thầu giành quyền cung cấp muối cho cả Nam Kỳ thì sự giàu lên của ông mới nhanh như phi mã.
Có tiền, ông thâu tóm thêm đất đai trong vùng, bằng cả mua bán sòng phẳng và ép buộc những người yếu thế. Cứ thế, đất đai của gia đình Trần Trinh Trạch cứ nới rộng mãi.
Vào thập niên 1930 -1940, ông Trần Trinh Trạch đã sở hữu tổng cộng gần 200.000 hécta ruộng trồng lúa và làm muối ở Bạc Liêu và vùng lân cận. Thời ấy, nếu có ai đề nghị ông Trạch đem cơ ngơi của ông để đổi lấy vùng đất mà ngày nay là nước Singapore giàu có, chắc chắn ông sẽ lắc đầu từ chối.
Diện tích đất mà ông Trạch sở hữu vào lúc cực thịnh rộng gấp 3 lần nước Singapore, đất đai ở Bạc Liêu vào thời đó cũng tốt hơn nhiều so với vùng đất ven biển của nước Singapore.
Có tiền, có ruộng đất cò bay thẳng cánh, ông Trần Trinh Trạch cho xây ngôi nhà đẹp nhất miền Tây lúc đó (giờ là khách sạn Công tử Bạc Liêu, thuộc Cty Du lịch Bạc Liêu). Ngôi nhà do kỹ sư người Pháp thiết kế, có hai tầng, hai đại sảnh.

Ngôi nhà của Hội đồng Trạch, nay là khách sạn Công tử Bạc Liêu

Toàn bộ vật liệu xây dựng ngôi nhà đều được chở từ Pháp sang, các đồ trang trí bên trong ngôi nhà được nhập cảng từ Ý và Hoa Kỳ. Toàn bộ các đồ sứ, đồ gỗ lại được đưa từ Trung Hoa sang. Từ đó đến nay, gần một thế kỷ qua, căn nhà gần như vẫn giữ được những nét cơ bản của nó.Năm 2003, Cty Du lịch Bạc Liêu đã đầu tư tu sửa căn nhà và đưa vào kinh doanh văn hóa, du lịch, làm khách sạn “Công Tử Bạc Liêu”. Căn phòng của Công tử Bạc Liêu ở ngày trước (phòng 101) muốn thuê phải đặt trước từ 7-10 ngày, vì phòng này lúc nào cũng có khách, phần đông là Việt kiều.
Tuy nhiên do qua nhiều giai đoạn lịch sử mà vật dụng trong gia đình đã thất lạc rất nhiều, nhưng với những gì còn sót lại và được bảo quản như hiện nay cũng đủ nói lên được sự giàu có của gia đình ông Hội đồng Trạch lúc bấy giờ.
Hiện nay, cơ quan có trách nhiệm vẫn còn để một gian thờ vợ chồng ông Trần Trinh Trạch trong khách sạn Công tử Bạc Liêu như là cách người đời sau ghi ơn những người có công xây dựng nên tòa nhà đồ sộ và tuyệt đẹp này. Đó cũng là cách để ngành du lịch Bạc Liêu thu hút du khách.
Trên bàn thờ vẫn còn 2 pho tượng đồng bán thân của ông Trạch và vợ, do một nhà điêu khắc từ Thụy Sĩ tên là Bernard chế tác vào năm 1933 vào dịp mừng “đáo tế” ông Hội đồng Trạch.
Một tháng trước ngày mừng thọ này, cậu Ba Huy mời hẳn một điêu khắc gia lừng danh bên Thụy Sĩ sang Bạc Liêu để thực hiện 2 bức tượng bán thân kích thước cỡ người thật cho ông bà Hội đồng Trạch. Điêu khắc gia Bernard ở lại Bạc Liêu đúng 1 tuần lễ, làm việc với mỗi “người mẫu” 3 ngày để đo ni tấc, phác họa thần sắc...
Xong, ông mang tất cả về Thụy Sĩ để mấy tháng sau trở lại Bạc Liêu với 2 chiếc thùng gỗ được bảo quản cẩn mật. Cậu Ba Huy đã làm một nghi thức đón nhận 2 bức tượng đồng thật hoành tráng, giống như nghi thức dành cho các danh nhân, nguyên thủ quốc gia, với hàng trăm khách mời là những quan chức trong vùng, những hào chủ có tiếng đến dự tiệc, tất nhiên là có cả cánh nhà báo.
Sau diễn văn khai mạc do chính cậu Ba Huy đọc nói về công ơn cha mẹ, ông mời lần lượt ông rồi bà Hội đồng Trạch lên kéo tấm vải điều đỏ thắm phủ bức tượng trong tiếng vỗ tay vang dội của quan khách.
Linh cảm ngày khánh kiệt
Chiến tranh thế giới lần thứ nhất bùng nổ bên trời Âu, tại An Nam thuộc địa, chính quyền thực dân Pháp giương lên khẩu hiệu “Rồng Nam phun bạc diệt Đức tặc” để kêu gọi giới điền chủ ủng hộ tiền bạc cho “mẫu quốc” trong cuộc chiến tranh Đức - Pháp.
Ông Hội đồng Trạch vốn thừa tiền của đã “mua” chút công danh cho gia tộc bằng cách ủng hộ cho chính quyền Pháp một số tiền khá lớn. Số tiền ấy tương đương với khoảng 10 ngàn lượng vàng lúc bấy giờ (gần 400kg vàng).
Chính quyền Pháp sau đó đã “ghi công” ông Trần Trinh Trạch bằng cách “ân thưởng Ngũ đẳng Bội tinh” (Légion d’honneur). Chính quyền thực dân cũng thu xếp cho ông Trạch đắc cử vào Hội đồng Tư vấn Mật viện, nên ông mới có danh xưng “Hội đồng Trạch”.
Suốt cuộc đời ông Trần Trinh Trạch đã dùng bao thủ đoạn để làm giàu, để thu gom hàng trăm ngàn hécta đất đai ở xứ Bạc Liêu và vùng lân cận. Lúc tuổi đã già, ông Trạch như linh cảm hậu vận không mấy sáng sủa của dòng họ Trần Trinh, nên ông quay sang làm từ thiện để “tích đức” lại cho cháu con.
Vào các dịp mừng thọ 50 tuổi (1923), 60 tuổi (1933) và 70 tuổi (1943), ông Trạch đều mở hầu bao ra để phân phát tiền của, lúa gạo cho người nghèo. Ông cũng cho xé hết giấy nợ của các tá điền, vì vậy cứ đến dịp mừng thọ của Hội đồng Trạch là cả vùng Bạc Liêu mừng như trẩy hội.
Ông Trạch cũng ủng hộ những khoản tiền lớn để làm từ thiện trên phạm vi cả nước. Một nhà nghiên cứu người Pháp tên là Pierre Procheux đã viết về ông trên một tờ báo Pháp như sau: “Phần lớn các điền chủ lớn ở Nam Kỳ có hành vi giống như các nhà phú thương và ngân hàng Châu Âu thời Trung cổ hay là các đại gia Mỹ thuộc nhóm Big Business tự thấy có nghĩa vụ trích một phần tài sản giúp những kẻ thiếu may mắn đồng thời tham gia công cuộc xây dựng xã hội. Ông Trần Trinh Trạch nổi tiếng nhất về các đóng góp xã hội của ông như xây cất Cư xá Đại học Đông Dương ở Hà Nội và vận động lạc quyên giúp quỹ cứu trợ Pháp quốc”.
Gia tộc Trần Trinh làm lễ thượng thọ cho ông Hội đồng Trạch rất lớn vào năm 1943, như thể họ linh cảm một kết cục sắp xảy ra, mặc dù lúc đó ông Trạch vẫn còn khỏe mạnh. Sau lễ thượng thọ, ông Trạch kêu con trai là Công tử Bạc Liêu Ba Huy đích thân lái chiếc Chevrolet đưa ông đi chơi Sài Gòn, Đà Lạt, Vũng Tàu một chuyến gọi là “dối già”.
Tại Vũng Tàu, một buổi chiều, sau khi tắm biển, ông Trạch trở lên khách sạn và thấy ớn lạnh trong người, rồi sốt cả đêm. Cậu Ba Huy vội lái xe đưa ông về Sài Gòn, nhưng đã không còn kịp, ông tắt thở trên đường đến bệnh viện, thọ 71 tuổi.
Đám tang của ông cũng lại là một sự kiện lớn ở Bạc Liêu và cả Nam Kỳ. Tang lễ kéo dài đến 7 ngày với tất cả những nghi thức rườm rà tốn kém nhất mà người ta có thể nghĩ ra. Hàng chục ngàn người đã đi theo xe tang từ Nhà Lớn về xã Cái Dầy chôn cất ông.
Từ một đứa trẻ chăn trâu với hai bàn tay trắng, một chút may mắn và ý chí làm giàu đã đưa ông Trần Trinh Trạch tới tột đỉnh giàu sang, đến khi nằm xuống vẫn là một trong những người giàu nhất Nam Kỳ.
Thế nhưng, ông không thể ngờ rằng, cậu con trai mà ông đặt nhiều kỳ vọng và trao cho cả sản nghiệp là Ba Huy sau đó đã tàn phá núi gia sản với tốc độ còn nhanh hơn người cha Hội đồng Trạch trước đó gầy dựng nên.
Để đến khi Công tử Bạc Liêu nằm xuống thì núi tài sản không lồ đã vơi đi gần hết. Để rồi đến đời con cháu của Công tử Bạc Liêu, lại quay trở lại sống nghèo khổ như cái thời ông Trạch đi chăn trâu cho người!
Bấy giờ, có nhà báo đã sáng tác bài vè ca tụng Trần Trinh Trạch, được đăng trên báo ở Sài Gòn như sau:
“Đất nhờ người nổi tiếng
Người nhờ đức nên danh
Mừng ông Hội đồng
Tánh thánh thông minh
Tư trời tài trí
Lúc tuổi trẻ ra làm thơ ký
Nơi pháp đình pháp lý làu thông
Đến thời kỳ quản hạt hội đồng
Ra tranh cử một thời luôn ba khóa
Mười hai năm nghị trường ngôn luận khá
Chức hội đồng tư vấn cũng trao ngay
Chuyện lợi dân ích quốc chẳng bao ngày
Bội tinh thưởng Ngũ đẳng tứ tam liên tiếp...”.

20 năm internet và truyền thông

Thật khó nhìn thấy mọi tác động của một phát minh như internet. Khi cha đẻ của mạng toàn cầu www là Tim Berners-Lee, một nhà vật lý người Anh của Tổ chức Hạt nhân châu Âu (CERN) vận hành máy chủ mạng toàn cầu đầu tiên trên một máy tính NeXT của Steve Jobs.

Thế giới đã thay đổi thật nhanh chóng và mạnh mẽ. Dan Noyes nhận định: “Đó là một trong những ngày lớn nhất trong lịch sử mạng toàn cầu” (web, còn gọi là w3).
Johannes Gutenberg với máy in đầu tiên của nhân loại vào năm 1455 đã thay đổi cách truyền thông thật cơ bản, Alexander Graham Bell phát minh ra điện thoại vào năm 1875 thực hiện việc nối mạng âm thanh, thay đổi cuộc sống và xã hội thông tin được định hình rõ nét.Dựa trên các nghiên cứu về sóng điện từ của Maxwell, Hughes và bức xạ radio của Heinrich Rudolf Hertz, đội kỹ sư Westinghouse phát minh ra ống dò chân không, nhờ đó mà đêm Giáng sinh 1906, Reginald Fessenden đã truyền sóng radio âm thanh đầu tiên trong lịch sử từ Massachusetts với bài hát Đêm thánh vô cùng (O Holy Night) chơi đàn vĩ cầm. 
Người ta cứ tưởng rằng bán điện thoại hay bán máy radio là việc chính. Theo thời gian, chính dịch vụ và quảng cáo, cùng các ứng dụng khác trong quân sự, giáo dục, thông tin, chính trị, v.v… mới đem lại lợi ích khổng lồ và đẩy sự tiến hóa của nền văn minh loài người đi xa, với một tốc độ chóng mặt, bỏ rơi các dân tộc chậm tiến.
Trở lại với internet, mà w3 (world wide web) chỉ là một của nhiều không gian bất chấp thời gian và địa lý. Gần như mọi gia đình và mọi người đều không thể thiếu nó: Đã có 14 tỉ trang trên mạng để đọc.
Đã có Google như một hệ thống truy cập đại dữ liệu ở mọi ngôn ngữ. Đã có hệ Android, HTML5, Mozilla, Firefox OS…, sự kết nối tất yếu với điện thoại di động và nhất là đa dạng hóa tiện ích trên smartphone.
Thế giới, 20 năm internet và Việt Nam 15 năm, đã biến thành thế giới phẳng và nhỏ lại. Trong tác phẩm Thời đại mới của kỹ thuật số (The New Digital Age), Eric Schmidt và Jared Cohen đã phải thốt lên: Chưa bao giờ trong lịch sử mà loài người, ở khắp mọi nơi, con người lại có nhiều quyền lực đến vậy ở đầu ngón tay mình.
Xét về mối quan hệ giữa hệ thống truyền thông với các hệ thống xã hội, Daniel Lerner đã viết trên Behavioral Science tháng 10/1957 như sau: Một trong những điều kiện và đặc điểm của quá trình chuyển đổi từ các xã hội cổ truyền sang các xã hội hiện đại chính là sự chuyển tiếp từ các hệ thống truyền thông truyền miệng sang các hệ thống truyền thông đại chúng (mass media).
Cách đây hơn nửa thế kỷ, triết gia người Đức Juergen Habermas đã đưa ra khái niệm Oeffentlichkeit (tính công khai, không gian công cộng, tạm dịch qua tiếng Anh là publicity hoặc public sphere) mà Immanuel Kant đã đề cập vào năm 1784, nhấn mạnh việc sử dụng lý tính trong không gian công cộng và không gian công cộng của lý tính chính là điều kiện để hình thành nên công luận, đây cũng là điều kiện để thiết lập nền tảng dân chủ.
Internet đã thu hẹp thế giới và mở rộng không gian sống, suy nghĩ và làm việc. Logic của internet là chia sẻ quyền lực, bình đẳng trong vị thế và khác hẳn cách phát sóng từ một điểm như đài truyền thanh, truyền hình. Người sử dụng đi tìm cái mình muốn, chứ không quan tâm những gì người khác muốn mình tiếp nhận.
Vai trò trung gian chuyển tải hay xào nấu thông tin của nhà báo, nhà hoạt động chính trị… vẫn quan trọng dù chỉ còn là tương đối thôi, nhưng sự chính trực của thông tin dễ được kiểm tra hơn, vì nó là một thế giới truyền thông đa chiều, đa phương tiện.
Mới đây, tại Lễ hội ADC Hamburg, 10.000 chuyên viên quảng cáo đã tụ tập để đánh giá tác động của việc số hóa. Doerte Spengler-Ahrens đã nói: “Không ở đâu mà những ngôi sao bùng cháy và lụi tàn rất nhanh như trong vũ trụ của tương lai số hóa”. Những hiện tượng siêu đẳng như AOL, Second Life hay StudiVZ đã trở thành hoài niệm, là một minh chứng.
Trước đây không lâu, nếu muốn thưởng thức một chương trình tivi, bạn phải chạy về nhà ngồi xem. Giờ đây, bạn có thể xem nó mọi lúc mọi nơi. Bạn đã trở thành nhà tiêu dùng di động rồi. Sản phẩm, thông tin và dịch vụ sẽ bay đến bạn trong tíc tắc, sau một bấm tay hay cú nhấp chuột mà thôi.
Mass Media không bị vỡ vụn và chuyển hóa thành Media of Mass do đại chúng thực hiện. Thế giới truyền thông đang được bổ sung bởi Facebook, blog…, đã mở rộng không gian công cộng. Thuật ngữ Internet of Things (internet kết nối sự vật) đang được nâng lên thành Internet of Everything (internet kết nối mọi vật) và đó là khuynh hướng để loài người có nhiều tiện ích hơn và thông minh hơn.
Dĩ nhiên, internet cũng có mặt tối của nó. Nhưng đó là một câu chuyện khác. Internet đã thể hiện trong yên lặng sự bùng nổ thông tin, sức mạnh của sự kết nối mạng. Có 2,7 tỉ người sử dụng internet và chỉ số sử dụng internet là một tiêu chí đánh giá trình độ xã hội và tri thức của mỗi quốc gia.
Thời đại toàn cầu hóa đang cùng với internet thúc đẩy nhanh hơn việc hình thành thế giới công dân mạng, công dân toàn cầu. Hiện nay, hơn 31 triệu người Việt Nam sử dụng internet, chiếm 35% dân số, cao hơn mức trung bình của thế giới là 33%. Số người dùng internet di động ở Việt Nam hiện khoảng 19 triệu người.
Web đã trở nên quan trọng hơn các công cụ truyền thông khác, xét về mặt tự do tư tưởng, và những bức tường lửa rồi cũng sẽ lụi tàn và vô nghĩa. Internet và truyền thông sẽ chẳng bao giờ tách rời nhau, cho dù ứng dụng của internet vẫn còn nhiều ẩn số về sự đa dạng của thế giới ảo và những kỹ thuật kỳ bí trong tương lai.

NGUYỄN THANH LÂM

Ông Takashi Fujii, Tổng giám đốc Công ty Dai-ichi Life Việt Nam

 Tôi không xây lâu đài trên cát

Năm mươi ba tuổi, 27 năm làm trong lĩnh vực tài chính ở nhiều nước Á, Âu đã giúp cho vị tổng giám đốc người Nhật gốc Việt này những trải nghiệm quý giá. Với kho kiến thức tích lũy được, ông đang xây dựng những bước chắc chắn để đưa công ty lên tầm cao mới.

Ảnh: Qúy Hòa

Tháng 1/2007, sự kiện Công ty Bảo hiểm Bảo Minh CMG (liên doanh giữa Tổng công ty CP Bảo Minh và Công ty Bảo hiểm nhân thọ Colonial Mutual Life Assurance Society Limited - Úc) đã thuộc về Tập đoàn Dai-ichi Nhật Bản gây chấn động ngành bảo hiểm nhân thọ Việt Nam vì đây là một thương vụ mua bán chưa có tiền lệ trong lĩnh vực này.Và người "mai mối" cho lương duyên giữa hai bên không ai khác chính là Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty Dai-ichi Life Việt Nam hiện nay - ông Takashi Fujii. Ông được đánh giá là một chuyên gia dạn dày kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính - bảo hiểm và là một người có khả năng lãnh đạo vững vàng với những định hướng chiến lược đúng đắn, phù hợp với tình hình thực tế.
Takashi Fujii thuộc kiểu người dám nghĩ, dám làm và quyết đi đến cùng với những gì đã chọn. Trong số những bài diễn văn ông biết, Takashi Fujii rất thích bài nói chuyện của Steve Jobs, người sáng lập hãng máy tính Apple, trong đó có đoạn: "Đôi khi cuộc sống dường như muốn cố tình quật ngã bạn. Nhưng đừng đánh mất lòng tin. Tôi biết chắc chắn rằng điều duy nhất đã giúp tôi tiếp tục bước đi chính là tình yêu của tôi dành cho những gì tôi đã làm".
Đây cũng chính là điều đã giúp Takashi Fujii vượt qua những khó khăn nhất của cuộc đời, đặc biệt là trong "hành trình" tái cấu trúc Dai-ichi Life Việt Nam.
Chưa thể dừng chân
Tháng 5/2006, Takashi Fujii rời chiếc ghế Tổng giám đốc và cố vấn cấp cao ở Công ty Quản lý quỹ Prudential Việt Nam. Ông dự tính sẽ không tiếp tục vai trò lãnh đạo, điều hành để dành nhiều thời gian hơn cho gia đình.
Thế nhưng, sau khi "mai mối" cho Bảo Minh CMG với đối tác Nhật Bản, ông lại được chính những người lãnh đạo phía đối tác mời gia nhập công ty trong vai trò "người cầm trịch" cho Dai-ichi tại Việt Nam.
Có lẽ, cũng giống như Steve Jobs, "tình yêu dành cho những gì tôi đã làm" đã giữ chân ông lại thương trường và giúp ông mạnh dạn "tái thiết" công ty.
* Đã có ý định không tiếp tục vai trò lãnh đạo ở các công ty bảo hiểm và sẽ dành thời gian cho gia đình nhưng cuối cùng ông lại làm tổng giám đốc Dai-ichi Life Việt Nam. Chắc hẳn phải có điều gì đó lớn lao khiến ông thay đổi?
- Nghỉ làm ở Prudential là tôi muốn dành thời gian để lo cho hai con học ở Úc và tôi cũng muốn có nhiều thời gian hơn cho mình. Nhưng khi trở về Úc, bắt đầu cuộc sống của một người làm vườn an nhàn thì tôi được Bộ Tài chính Việt Nam nhờ tìm người mua lại Công ty Bảo Minh CMG.
Trong khi đó, Công ty Dai-ichi Nhật Bản cũng muốn mở rộng thị trường sang các nước và Việt Nam là nơi đến đầu tiên của họ. Biết tôi đã có nhiều năm làm việc ở Nhật Bản, lại có kinh nghiệm trong lĩnh vực này nên họ nhờ tôi làm "cầu nối" với Bảo Minh CMG.
Cái khó của người môi giới khi quan hệ với cả hai bên mua và bán là làm sao để dung hòa lợi ích cho cả hai phía. Và may mắn là sau một năm thương thảo, thương vụ mua bán này đã thành công.
Thực hiện thành công một sự kiện chưa có trong tiền lệ ngành bảo hiểm khiến tôi hãnh diện. Và tôi nghĩ sau thương vụ này, mình sẽ tiếp tục cuộc sống thư thái cùng gia đình.
Thế nhưng, không ngờ là sau khi mua được Bảo Minh CMG, lãnh đạo Dai-ichi Life Nhật Bản lại đặt vấn đề muốn tôi giúp họ điều hành, tái cấu trúc toàn bộ hoạt động công ty.
Họ cho rằng, tôi có hiểu biết về thị trường lại là người Việt mang quốc tịch Nhật nên rất thuận lợi trong việc tái thiết công ty. Lúc đó, tôi phân vân nhưng vợ tôi đã thuyết phục tôi suy nghĩ lại.
Cô ấy bảo tôi là người của công việc trí óc chứ không phải lao động chân tay nên nếu không làm tôi sẽ không còn là tôi nữa. Hơn nữa, đã từng làm tư vấn đầu tư, tái cấu trúc cho các doanh nghiệp (DN) nên tôi nghĩ, đây là cơ hội để thể hiện mình.
Ngày xưa, tôi làm tái cấu trúc nhưng chỉ là tư vấn nên không có quyền trực tiếp, còn với Dai-ichi Life Việt Nam, tôi có thể quyết định mọi thứ mình muốn để phát triển công ty. Vậy là cuộc "chia tay" với vai trò quản lý các công ty bảo hiểm của tôi không thành hiện thực.
* Vậy sau gần 6 năm tái thiết, Dai-ichi Life Việt Nam của ông đã có kết quả như thế nào?
- Việc tái cấu trúc đến năm 2012 là xong. Khi chuyển văn phòng qua tòa nhà Dai-ichi (149-151 Nguyễn Văn Trỗi, quận Phú Nhuận, TP.HCM) là chúng tôi xóa hết cái cũ. Chúng tôi đã xây dựng một hướng đi hoàn toàn mới, một bước phát triển mới và không phải vừa đi vừa sửa mà đang trên đà tăng tốc.
Hiện tại, chúng tôi đã xây dựng mạng lưới với hơn 100 văn phòng và tổng đại lý trên toàn quốc. Chỉ trong tháng 5 vừa qua, chúng tôi đã đưa vào hoạt động 8 văn phòng và tổng đại lý mới tại nhiều tỉnh, thành.
Cùng với việc mở rộng quy mô, chúng tôi cũng xây dựng kế hoạch đào tạo đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp và hiện đại.
Sau khi kế hoạch hoàn thành, Dai-ichi Life Việt Nam sẽ là điểm đến của mọi nhân tài. Người ta thường nói, muốn nhân viên gắn bó dài lâu thì phải có chế độ lương thưởng hấp dẫn nhưng tôi nghĩ đấy chỉ là một yếu tố nhưng không phải là quan trọng nhất.
Phải có một môi trường làm việc mà ở đó nhân viên biết sự cống hiến của mình sẽ như thế nào, nhằm mục đích gì và họ là mắc xích nào trong công ty mới là quan trọng. Và khi người ta nhận thức được công việc của mình, dù nhỏ bé nhưng là mắc xích quan trọng trong cả một chuỗi hệ thống thì họ sẽ cảm thấy gắn bó với công ty.
Sự dung hòa
Tuy được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ công ty mẹ về tài chính, về mô hình quản lý nhưng ông Takashi Fujii vẫn phải vạch ra chiến lược của riêng mình. Bởi, có sự khác biệt quá lớn giữa thị trường bảo hiểm nhân thọ của một nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới là Nhật Bản với một thị trường đang phát triển như Việt Nam.
Đây là một áp lực rất lớn nhưng ông bảo cũng là lợi thế vì nhiều khi chính khuôn mẫu sẽ dẫn đến tình trạng lối mòn.
* Trong lĩnh vực bảo hiểm, điều quan trọng nhất là xây dựng được đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp. Tuy nhiên, tại Việt Nam, đại lý bảo hiểm chưa được coi là nghề và cũng chưa ai nghĩ sẽ theo nghề này suốt đời. Điều này có là thách thức cho "người mới" như ông?
- Ở Nhật, người làm bảo hiểm lâu đời nhất lên đến 55 năm và họ làm việc gần như không có tuổi về hưu. Tại Dai-ichi Life Nhật Bản, số người có thâm niên làm việc trong công ty 30-40 năm rất nhiều. Bạn có biết yếu tố nào là khiến người Nhật gắn bó với công ty lâu đến vậy?
Đó là họ coi công ty như ngôi nhà của mình và làm việc ở đây như những sinh hoạt thường nhật trong cuộc sống. Có những người phục vụ khách hàng đến ba đời (vợ chồng, con cái, cháu chắt). Họ làm nghề không còn là vì tiền mà là niềm vui và khách hàng của họ đã trở thành những người bạn chí tình.
Ngành bảo hiểm Việt Nam đã có thâm niên 14 năm và cũng đã có thời gian ồ ạt tuyển dụng đại lý. Lúc đầu, họ làm thử, rồi bán cho tất cả những người quen biết. Sau khi đã khai thác hết số lượng những người quen biết thì họ không biết bán cho ai.
Bán bảo hiểm nhân thọ không phải như bán chiếc ti vi mà mình phải tạo được nhu cầu, phải có mối quan hệ. Từ trước tới nay, những người bán bảo hiểm ở Việt Nam mới chỉ dừng ở mối quan hệ mua-bán và họ đến với khách hàng cũ là để thu phí hơn là thăm hỏi. Chính điều đó đã tạo khoảng cách giữa người bán và người mua.
Đây là thách thức lớn không chỉ cho Dai-ichi Life Việt Nam mà còn cho tất cả các công ty bảo hiểm nhân thọ. Chính vì vậy, chúng tôi lên kế hoạch xây dựng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp và hiện đại.
* Và đây là mô hình mà ông học được từ công ty mẹ tại Nhật Bản?
- Đúng vậy. Người Nhật rất tỉ mỉ và giữ chữ tín, khi đã làm ăn với đối tác họ thường giữ mối quan hệ rất bền chặt. Ngay từ khi là một đứa bé họ đã được huấn luyện về sự tự lập, tôn trọng người khác và phải trung thành với điều mình đã học.
Muốn có sự thay đổi trong công ty, trước hết, phải làm sao có sự thay đổi trong chính nhận thức của nhân viên. Muốn vậy, phải cho nhân viên sang Nhật tiếp cận thực tế để họ học và thay đổi. Người Nhật rất hạ mình khiêm tốn nhưng hạ mình để nâng mình lên chứ không phải "hạ thấp".
* Nhưng được biết, hoạt động ở Dai-ichi Life Việt Nam không chỉ mang "âm hưởng Nhật Bản" mà còn có chút gì đó rất phương Tây?
- Trước khi làm ở Prudential, tôi đã làm cho các công ty ở Mỹ và các ngân hàng ở Singapore. Ở các công ty phương Tây, người làm việc có điều kiện để phát triển, sáng tạo; làm với người Nhật còn có sự thể hiện của tinh thần tập thể, sự đoàn kết và tính kỷ luật.
Về khả năng thì người Việt không thua kém bất cứ người nước nào nhưng điều buồn là nước mình vẫn chưa phát triển như đúng tiềm năng vốn có. Niềm tin giữa người với người cũng như uy tín và sự phát triển bền vững đã không được coi trọng trong một bộ phận người dân.
Người ta thường nói: "Có uy tín là có tất cả”. Trong kinh doanh, nếu uy tín càng cao thì đồng tiền sẽ càng nhiều và càng sâu. Tại Dai-ichi Life Việt Nam, tôi đang áp dụng cả hai phương diện của phương Tây và Nhật Bản. Mọi thứ vừa mang tính hiện đại để các cá nhân có thể phát triển nhưng cũng rất đoàn kết, gắn bó, để tạo nên uy tín thương hiệu.
Tự tin tiến lên
Tuy ra đời sau so với nhiều thương hiệu bảo hiểm nhân thọ khác nhưng dưới sự lèo lái của Takashi Fujii, Dai-ichi Life Việt Nam là một trong những thương hiệu hàng đầu trong ngành bảo hiểm.
Không dừng lại ở vị trí thứ tư, người lãnh đạo tài ba này đang hướng đến vị trí thứ 3 và cao hơn nữa. Để chuẩn bị cho sự đi lên này, Dai-ichi Life Việt Nam đang làm một "cuộc cách mạng" trên toàn bộ các mặt trận...
* Như ông đã nói, Dai-ichi Life Việt Nam đang trong quá trình thực hiện một dự án mà khi hoàn thành sẽ nâng tầm thương hiệu lên nhiều lần. Cụ thể đó là gì, thưa ông?
- Chúng tôi đang thử nghiệm mô hình đội ngũ tư vấn viên chuyên nghiệp và hiện đại. Trong năm nay, chúng tôi triển khai bước đầu với 40 người cốt cán nhất. Sau khi được đào tạo, họ sẽ trở thành những người gắn bó lâu dài với thị trường, với khách hàng, với công ty.
Trên thực tế, công ty nào cũng muốn hướng đến sự chuyên nghiệp, chất lượng nhưng vấn đề là cách triển khai. Mỗi công ty có một cách làm khác nhau và không có công ty nào làm đúng - sai mà vấn đề là mình có kiên trì làm hay không.
Làm thế nào ngồi tại công ty tôi có thể biết được 3 năm sau có 200 văn phòng, biết được điểm yếu, điểm mạnh của từng người. Và tất cả những điều này được chia sẻ cho tất cả mọi người trong công ty. Thực hiện được điều này cần có sự đồng bộ về nhận thức giữa các cấp nhân viên trong công ty.
Hiện tại, chúng tôi đang triển khai cho đội ngũ lãnh đạo cấp cao. Hết năm nay sẽ triển khai xuống hàng trung cấp để năm thứ 3 triển khai xuống từng cá nhân. Khi đã gắn được từng cá nhân vào chiến lược, mục tiêu của công ty thì mọi kế hoạch, chiến lược đều có thể làm được.
* Và ông tin mình sẽ thành công với dự án này?
- Công ty mẹ có cái nhìn rất dài hơi nên họ không đặt vấn đề thời gian với tôi. Người Nhật rất kiên trì và tôi cũng đã học được điều này ở họ. Với kế hoạch của công ty, tôi sẽ làm đến cùng để thay đổi quan điểm, cái nhìn của mọi người về ngành bảo hiểm Việt Nam. Tôi hay nói với nhân viên là học cái gì cũng có lợi.
Vấn đề là làm sao để vận dụng cái mình học vào đâu chứ không phải học là để đó, học để trưng bày. Với tôi, càng phức tạp tôi càng thích đi tìm vì chắc chắn sự phức tạp nào nó cũng có nguyên nhân và nguyên lý của nó.
Năm nay, dù kinh tế vẫn chưa hết khó khăn nhưng chúng tôi vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng khoảng 20% cùng với hơn 100 văn phòng phủ kín các tỉnh, thành. Cùng với việc tăng chất lượng đại lý, chúng tôi thành lập một đội ngũ chuyên nghiệp, hiện đại để có thể triển khai toàn quốc trong năm tới.
* Vậy còn mục tiêu vươn lên vị trí thứ 3 thị trường như ông đã từng nói thì sao?
- Bất kỳ một DN nào cũng đều muốn vươn lên ở thứ hạng cao hơn. Nhưng trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, để tăng lên 1% thị phần không phải là dễ. Vì vậy, tôi đang xây một hệ thống theo một chuẩn mực khá thực tế và phải mất 3 năm nữa mới hoàn thành.
Mọi việc vừa mang tính chiến lược, chiến thuật, vừa mang tính phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận trong công ty. Nếu mình tạo được hệ thống, sự minh bạch và gắn kết được quyền lợi cá nhân vào tầm nhìn công ty thì chẳng phải là vị trí số 3, số 2 mà số 1 cũng có thể làm được. Mọi thứ đang thực hiện một cách chắc chắn và tôi không xây lâu đài trên cát.
Đừng nghĩ đến sự "đền bù”
Takashi Fujii quan niệm khi đã làm thì đừng nghĩ đến sự đền bù. Vì khi đã làm việc bằng cả tấm lòng, bằng tất cả sức lực và khả năng thì sẽ được đền bù xứng đáng. Đó cũng chính là điều khiến ông được lãnh đạo công ty mẹ tin tưởng đề bạt vào ban lãnh đạo cấp cao - vị trí mà nhiều người Nhật dù đã cống hiến mấy chục năm vẫn chưa dám nghĩ đến.
Dù đã "đưa Dai-ichi Life về Việt Nam" và đang dốc toàn sức cho sự phát triển của công ty nhưng ông vẫn ấp ủ sẽ làm nhiều việc hơn nữa cho xã hội, cho cộng đồng, đặc biệt là làm cầu nối cho nhiều công ty Nhật đầu tư vào Việt Nam.
* Là tổng giám đốc một công ty con của Dai-ichi Life Nhật Bản nhưng ông lại được lãnh đạo bổ nhiệm làm thành viên cấp cao của công ty mẹ. Chắc hẳn ông phải có điều gì đó thật đặc biệt mới có thể thuyết phục được lãnh đạo tập đoàn?
- Thành viên HĐQT công ty có 24 người và tôi đã được bổ nhiệm hai năm nay. Khi đưa tôi lên vị trí này, lãnh đạo công ty đã tính đến chuyện sẽ tiếp tục mua thêm những công ty khác và họ muốn tôi phát huy triệt để lợi thế của mình.
Nói thật là vào thành viên HĐQT cũng là niềm hãnh diện của tôi vì để có được vị trí này không phải dễ. Để "bật lên" giữa hàng chục ngàn nhân viên là cả một chặng đường phấn đấu.
Tuy nhiên, tính tôi đã làm thì làm cho đến cùng, làm thì phải tròn vai, phải cố gắng hết sức và làm hết trách nhiệm chứ không phải làm vì cái "chức vụ” mình đang có. Bởi tôi nghĩ khi mình đã làm tất cả những gì có thể thì chắc chắn sẽ được đền bù.
* Sau những cống hiến và những gì xứng đáng nhận được tại Dai-ichi, ông có nghĩ mình sẽ đồng hành với thương hiệu này đến cuối đời?
- Hiện tại, lãnh đạo công ty mẹ đang tạo điều kiện tốt nhất để tôi đi về giữa Việt Nam và Úc - nơi vợ và các con tôi đang sống. Họ cũng muốn tôi mang những kinh nghiệm điều hành công ty tại Việt Nam để áp dụng cho những công ty khác mà họ mua ở châu Á.
Với tôi, không có sự ngừng nghỉ. Tuy nhiên, làm như thế nào cho phù hợp với tuổi của mình thì còn đang phải tính toán.
Không ai có thể gắn mãi với công ty được. Vì thế, tôi đang xây dựng đội ngũ kế thừa đủ vững vàng để đến một lúc nào đó khi mình rời đi, công ty vẫn vận hành như nó vốn có.
* Không chỉ lo "kế thừa" sau này cho Dai-ichi Life Việt Nam, ông còn có ý định làm cầu nối cho các DN Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam?
- Hiện nay, dù đang làm việc tại Dai-ichi nhưng vẫn có nhiều DN Nhật Bản nhờ tôi giúp những thông tin về thị trường Việt Nam. Với những gì trước nay đã làm, tôi nghĩ, mình sẽ có thể giúp được nhiều DN Nhật khi muốn đầu tư vào Việt Nam.
Đó cũng là hướng tôi nghĩ đến sau khi về hưu. Đến hôm nay, tôi vẫn giữ quốc tịch Nhật là vì thế. Với lợi thế của một công dân Nhật Bản, tôi có điều kiện tốt để làm cầu nối giữa hai nền văn hóa, hai dân tộc, hai nền kinh tế dễ dàng hơn.

HỒNG NGA thực hiện

10 thuận lợi khi làm việc tại nhà

Thế giới công việc ngày nay đã thay đổi nhiều, và không ít người chọn cách làm việc ngay ở nhà thay vì đến công sở như trước. Dưới đây là 10 nguyên nhân thực sự khiến nhiều người làm công việc đầu óc chọn làm việc tại nhà thay cho đến cơ quan:
1. Năng suấtĐôi khi, hoàn thành một công việc ở văn phòng là chuyện không dễ dàng. Điều này có thể phi lý. Nhưng các cuộc họp, những gián đoạn, những cuộc trò chuyện ngắn bên chiếc máy lấy nước của văn phòng khiến bạn xao nhãng với công việc. Bởi vậy, có rất nhiều người không thể hoàn tất nổi việc gì khi ở cơ quan. Chưa kể đến việc những cuộc “buôn chuyện” và họp hành có thể kéo dài quá mức, gây phiền toái.
Đó là lý do việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp và tình đồng nghiệp là quan trọng, nhưng nhiều người vẫn thích ở nhà để hoàn thành một dự án và các nhiệm vụ trong danh sách việc cần làm của họ.
2. Sự thoải mái
Văn phòng “tại gia” thoải mái hơn và cũng đơn giản hơn. Bản có thể dịch chuyển vị trí, nằm, ngồi trên ghế sofa, đứng, dựa vào tường, đi vòng quanh… hay làm bất cứ điều gì bạn muốn và làm bất kỳ công việc gì. Ngồi quá nhiều gây ảnh hưởng rất xấu tới sức khỏe con người.
Theo nghiên cứu, ngồi trên 6 tiếng mỗi ngày đem lại nguy cơ tử vong trong vòng 15 năm cao hơn 40% so với những người ngồi dưới 3 tiếng mỗi ngày, cho dù bạn có tập thể dụng. Đơn giản là cơ thể con người không hợp với việc ngồi 8 tiếng mỗi ngày, và khi bạn làm việc ở nhà, bạn không phải tuân thủ “chế độ” này.
3. Thời gian đi lại
Chẳng có gì tệ hơn khi bắt đầu và kết thúc một ngày bằng cách hòa vào dòng xe cộ đông nghẹt trên đường, “thưởng thức” khói bụi và tắc đường. Làm việc ở nhà đồng nghĩa với việc bạn được bắt đầu và kết thúc ngày làm việc trong không khí trong lành. Bên cạnh đó, nếu bạn làm việc ở nhà, bạn sẽ có thêm nhiều thời gian để làm việc bởi không phải dành thời gian cho di chuyển trên đường.
4. Riêng tư và yên tĩnh
Những văn phòng làm việc dạng mở ngày nay đang trở nên phổ biến tại các doanh nghiệp. Nhưng các cuộc điều tra đã chỉ ra rằng, ít người thực sự thích dạng văn phòng này. Thậm chí nhiều người còn “phát ốm” với kiểu văn phòng này vì nó gây áp lực và thiếu sự riêng tư. Họ cảm thấy thật phiền toái với các cuộc trò chuyện, tiếng điện thoại, máy móc… và giảm năng suất làm việc do giảm động lực làm việc cũng như mức độ thỏa mãn với công việc.
Trái lạ, khi làm việc ở nhà, ai cũng có được sự riêng tư mà họ mong muốn, để thực sự tập trung vào hoàn thành công việc.
5. Thói quen làm việc
Một người thích thức dậy sớm để làm việc, nhưng một số người khác lại thích làm việc đêm. Mặc dù các phương tiện công nghệ hiện đại không đồng nghĩa với việc bạn có thể hoàn toàn thoát khỏi lịch làm việc của công ty, nhưng có thể giúp bạn linh hoạt làm việc theo thói quen làm việc tự nhiên của mình.
Bạn muốn thức dậy sớm để làm việc ư? Cứ việc. Hay bạn muốn nghỉ ngơi lúc 3h chiều? Không ai biết cả. Bạn bỗng nhiên nổi hứng làm việc lúc 9h tối? Đừng ngại, vì bạn không mất thời gian đi lại, nên bạn có thể dành thời gian quý báu cho gia đình trước đó trong buổi tối rồi.
6. Thức ăn
Không còn món bánh mỳ buồn tẻ hay những bữa cơm văn phòng “chặt chém” mà bạn phải dùng vào buổi trưa khi ăn ở cơ quan. Sẵn bếp ở nhà, bạn có thể nấu những món ăn ưa thích cho mình mà không ảnh hưởng tới công việc hay bị ai đánh giá. Ngoài việc tiết kiệm tiền bạc, thì đây đúng là một lựa chọn có lợi hơn cho sức khỏe so với ăn uống ngoài hàng. Bên cạnh đó, bạn có thể ăn nhanh, chậm tùy thích vì không cần phải vội để quay về cơ quan làm việc.
7. Tập luyện
Không đến văn phòng đồng nghĩa với việc bạn có thể luyện tập thể thao vào giữa ngày làm việc và không ngại việc phải tắm sau đó mới làm việc tiếp. Tập luyện ở nhà giúp bạn không phải mang theo đồ tập, máy sấy tóc, đồ trang điểm như khi đi tập ở cơ quan, đồng thời cũng chẳng phải cập rập nếu bạn tập quá giờ vài phút. Rõ ràng, làm việc ở nhà, bạn có thêm thời gian để chăm sóc cho bản thân.
8. Không gian
Thông thường, mọi người dành nhiều thời gian cho đồng nghiệp hơn là người thân. Bởi thế trừ phi chúng thực sự rất yêu quý các đồng nghiệp, điều quan trọng là cần phải có thời gian dành cho cuộc sống riêng. Làm việc tại nhà giúp tạo ra sự cân bằng cả về công việc lẫn cuộc sống. Ngoài ra, làm việc ở nhà còn cho bạn một có một không gian để suy nghĩ và hồi phục các dự định và động cơ làm việc. Bên cạnh đó, bạn còn có thể thoát khỏi những âm thanh gây phân tán từ người đồng nghiệp ngồi kế bên ở cơ quan khi anh/cô ấy đánh máy.
9. Sự sáng tạo
Được làm việc trong không gian trong lành, có thú cưng và những tiện nghi khác chắc chắn giúp bạn tăng cường được năng lực sáng tạo. Cảm giác thoải mái trong chính căn nhà của mình sẽ giúp bạn nảy ra nhiều ý tưởng và cảm hứng mới. Bạn có thể nghe nhạc hoặc nhảy múa sau khi hoàn thành một nhiệm vụ mà không lo làm phiền đến ai. Chỉ cần làm việc ở nhà vài hôm có thể sẽ giúp bạn phục hồi sinh lực và cảm hứng, và đem theo những điều tích cực đó tới văn phòng.
10. Tiền bạc
Không phải đến văn phòng, bạn sẽ tiết kiệm được tiền mua xăng hoặc tiền đi xe bus. Thậm chí, bạn cũng không cần phải sở hữu một chiếc xe như trước. Bạn không phải ăn quán, không phải nhiều quần áo công sở… Tất cả những khoản này có thể chảy vào tài khoản tiết kiệm của bạn để phòng khi cần thiết hoặc dành thêm cho con cái.

PHƯƠNG ANH/DÂN TRÍ

Làm gì khi bị phê bình trên mạng?

Truyền thông xã hội đã mở ra cho toàn thế giới muôn vàn cơ hội mới để gắn kết với khách hàng. Thông qua công cụ mạng cộng đồng, các doanh nghiệp chủ động hỏi thăm ý kiến của khách hàng và nhận được phản hồi từ họ về thương hiệu, sản phẩm và các chương trình tiếp thị.

Tuy nhiên, đặt ra những câu hỏi mở cũng giống như việc sử dụng con dao hai lưỡi. Đôi khi, những lời nhận xét và phê bình của khách hàng có thể trở thành những mối nguy tiềm tàng cho thương hiệu của doanh nghiệp. Tập đoàn McDonald mới đây đã học được một kinh nghiệm “để đời” khi đăng tải dòng quảng cáo Unwrap-What-s-Fresh (Khơi dậy hương vị tươi mới) nhằm trình làng thực đơn mới nhất là chiếc bánh cuộn thịt gà thượng hạng McWraps. Điều bất ngờ là giới tiêu dùng trên mạng đã phản ứng với từ unwrap (có nghĩa là khơi gợi hoặc cởi bỏ). Có lẽ chủ trương của McDonald là khuấy động không khí vui tươi và giải trí, nhưng họ đã đi quá lố. Đồng cảnh ngộ, trên website bán lẻ số 1 thế giới Amazon.com đã xuất hiện một lúc hơn 4.000 lời bình luận về chiếc khuôn cắt chuối mang tên Hutzler 571 Banana Slice và chúng đã hoàn toàn áp đảo thông điệp tiếp thị sản phẩm này. Vậy nếu là một giám đốc tiếp thị hay chuyên gia quản lý thương hiệu, bạn nên làm gì khi phản ứng của khách hàng trên mạng tạo ra những bất lợi cho thương hiệu?
Trước tiên, hãy theo dõi thái độ của người tiêu dùng. Khi lên kế hoạch thực hiện một chương trình tiếp thị, bạn phải nghĩ ngay đến việc khảo sát xem người tiêu dùng sẽ cảm nhận về thương hiệu ra sao khi chương trình được tung ra. Hãy suy xét thấu đáo đến mọi khả năng có thể xảy ra, nhất là sự hiểu lầm hoặc hiểu sai thông điệp tiếp thị. Lường trước những vấn đề ấy, bạn sẽ tránh được các hiểm họa về lâu dài.
Nếu thương hiệu tạo ra những cuộc thảo luận sôi nổi trên mạng, hãy tham gia và luôn tỏ ra rõ ràng, minh bạch. Dù có thể trên diễn đàn xuất hiện một số ý kiến mang tính chất xúc phạm, tốt nhất là bạn vẫn nên chủ động tham gia vào cuộc thảo luận ấy. Hãy chứng minh bộ óc khôi hài, dí dỏm của bạn, đồng thời luôn tỏ ra chân thật và trò chuyện cùng với họ một cách thẳng thắn.
Với những nội dung có tính chất công kích và xúc phạm, bạn có quyền tự bảo vệ thương hiệu nhưng phải thật sự tỏ ra trong sáng trong mọi việc. Nếu nội dung thông điệp gây ra sự hiểu lầm thì hãy cho mọi người biết rằng bạn đã thay đổi hoặc xóa bỏ những nội dung chưa chuẩn xác. Để tỏ ra công tâm, hãy hỏi thăm ý kiến và quan điểm nhìn nhận vấn đề của một số người ngoài cuộc đáng tin tưởng để giúp bạn quyết định xử lý vấn đề ở mức độ hợp lý nhất có thể.
Tự hỏi liệu chương trình quảng bá truyền thông xã hội có đáng bị phê phán như đã xảy ra? Trước khi thực hiện bất kỳ chương trình tiếp thị xã hội nào, hãy tự hỏi liệu doanh nghiệp mình có đang tiến theo lối đi phù hợp không. Làm tiếp thị trên truyền thông xã hội chẳng khác gì bạn đến dự một buổi tiệc với bộ trang phục mới lạ, có thể sẽ nhận được những lời bình phẩm cả tốt lẫn xấu. Những gì bạn có thể làm là hết sức thành thật và sẵn sàng mời gọi mọi người trò chuyện với bạn trên một diễn đàn công khai.

GIA TRỊNH theo Entrepreneur/DNSGCT

Mua bán trực tuyến

Mua bán trực tuyến - Kích thích người tiêu dùng "mua ngay"

Giảm giá và khuyến mãi từ 20- 80%, hoặc “giảm giá sốc” đã "lờn thuốc" đối với người tiêu dùng. Nhưng trước hình ảnh lướt qua trên mạng, tỉ lệ kích chuột vào ô “mua ngay” vẫn đang tăng rất nhanh. Mua sắm online đã thành thói quen của không ít người. Và nhiều doanh nghiệp (DN) đang coi mua bán online như giải pháp kích thích tiêu dùng trong giai đoạn kimh tế khó khăn hiện nay.
Khi có 120 nghìn lượt khách truy cập mỗi ngày

Thương mại điện tử (TMĐT) đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam với sự có mặt hàng ngàn website mua sắm, ăn uống, du lịch... được đầu tư từ những tên tuổi như VNG, Vatgia, VCCorp, Rocket Internet, MJ... Đi đầu trong lĩnh vực TMĐT phải kể đến vatgia.com và enbac.com, và mới đây là dienmay.com hay lazada.vn, mô hình mua theo nhóm có muachung.vn, hotdeals.vn, nhommua.com.
Và nổi bật trên các trang bán hàng thời trang như Zalora.vn có sự liên kết với hơn 500 thương hiệu, cung cấp cho khách hàng 40.000 sản phẩm thời trang chất lượng cao, lượt truy cập 120.000/ngày, chứng minh sự phát triển mạnh của ngành TMĐT non trẻ.
Đó cũng là những con số để thấy được sự hiệu quả của TMĐT trong thời điểm hiện nay và cuộc đua càng gay cấn giữa các website bán hàng trực tuyến thì lợi ích của người tiêu dùng và các đơn vị bán lẻ càng gia tăng.
Một người bán - ba người vui
TMĐT giúp người tiêu dùng mua sắm tiện dụng hơn và tiết kiệm hơn. Người tiêu dùng chỉ cần một cú lích chuột là có thể mua được các sản phẩm ưng ý với dịch vụ giao hàng tận nơi, nhận hàng, kiểm tra xong mới trả tiền.
Điều đó bắt buộc người kinh doanh TMĐT phải đảm bảo chất lượng hàng hóa và giá cả phù hợp. Các DN sản xuất khối lượng hàng hóa lớn đang nằm ế tại kho đang coi các website mua bán trực tuyến như một giải pháp tối ưu trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay.
Khi liên kết với website TMĐT, họ sẽ nhận được một số công cụ hỗ trợ khá mạnh mà thị trường kinh doanh truyền thống không có: Hỗ trợ các đơn vị sản xuất, thương mại về marketing trực tuyến, các giải pháp thanh toán, giao nhận, nền tảng công nghệ, công cụ quản trị trực tuyến.
Các website TMĐT tập trung xây dựng nền tảng công nghệ bao gồm website bán hàng, công cụ thanh toán, giải pháp giao nhận , marketing, truyền thông để thu hút lượng người dùng và giao dịch.
Sáng kiến chăm sóc người tiêu dùng của đơn vị bán hàng trực tuyến Zalora.vn có những chính sách rất ưu đãi như đổi và trả hàng trong 30 ngày, chính sách được cam kết là duy nhất tại Việt Nam.

Hoặc cách đây ít ngày, Zalora.vn đã đón đơn hàng thứ 1 triệu và lập tức có chính sách tặng thẻ mua hàng miễn phí 1 triệu đồng cho các khách hàng một triệu lẻ một, một triệu lẻ hai.
Những chính sách như vậy người tiêu dùng sẽ được hưởng nhiều lợi ích từ dịch vụ khách hàng, hậu mãi và những giá trị cộng thêm. Đơn vị bán lẻ cũng học hỏi, cải thiện quy trình, dịch vụ khách hàng để ngày càng chuyên nghiệp hơn.
Giải pháp lớn cho các thương hiệu nhỏ
Không cần đầu tư cửa hàng giới thiệu sản phẩm, chi phí in tờ rơi, áp phích, nhân viên, TMĐT đưa hình ảnh, giá cả sản phẩm đến tận tay người tiêu dùng trong tích tắc. Sự liên kết với các đơn vị thương mại điện tử trong thời trang, ăn uống, du lịch, điện máy... đang diễn ra rất mạnh tại thị trường miền Trung.
Kết quả của hungrypanda.vn đặt hàng thức ăn trực tuyến có mặt tại Đà Nẵng và Nha Trang, đã chinh phục hàng loạt đơn vị nhà hàng lớn nhỏ tại đây cùng kinh doanh thức ăn trên mạng.
Zalora.vn cho biết, khu vực miền Trung chiếm 20% đơn hàng trên toàn quốc, nên đơn vị này sẵn sàng chào đón các đơn vị bán lẻ mở rộng hợp tác, sẵn sàng hỗ trợ phát triển cả về doanh số lẫn thương hiệu đối với các đơn vị liên kết.

HỮU KHOA

Vườn quốc gia Tayrona - thiên đường xanh của Colombia

Colombia, đất nước có diện tích 1.140.000 km², với dân số khoảng 35 triệu người cùng với biết bao cảnh đẹp thiên nhiên hùng vĩ, nền văn hóa và lịch sử lâu đời, sự nồng nhiệt ấm áp của người dân và sự ngọt ngào của cuộc sống. Colombia như một trái đất thu nhỏ chuyển động uyển chuyển, đáng yêu, là niềm mơ ước của biết bao du khách yêu thiên nhiên, ưa mạo hiểm và khám phá.
Bên cạnh những cao nguyên, sông băng và hồ trên cao, một phần rừng Amazon, bờ biển Caribê và Thái Bình Dương, Colombia còn có thành phố bị mất Sierra Nevada Del Cocuy nổi tiếng thế giới, nơi chôn dấu nhiều phế tích văn minh cổ đại, được các nhà khảo cổ khám phá năm 1972. Và đặc biệt nhất là vườn quốc gia Tayrona - thiên đường xanh tuyệt mỹ.

Bờ biển Caribê

Vườn quốc gia Tayrona nằm ở vùng núi Sierra Nevada de Santa Marta trên bờ biển Caribê cách thành phố Santa Marta 34 km. Diện tích bao gồm: 30 km² bờ biển Caribê và 150 km² đất liền. Những bãi biển nơi đây được coi là đẹp nhất thế giới với cát trắng, bãi đá của những núi lửa cổ đại hòa vào làn nước xanh biếc. Những con đường mòn giữa núi, rừng nhiệt đới, những thác nước trắng xóa tinh khiết…

Một trong những bãi biển tuyệt đẹp của Tayrona

Những con đường giữa núi

Thác nước trắng xóa tinh khiết

Vườn quốc gia Tayrona được thành lập năm 1969, là một khu bảo tồn sinh học đặc hữu bao gồm vô số loài động, thực vật thiên nhiên đa dạng. Đây cũng là nơi tập trung một cộng đồng người da đỏ Kogi - tổ tiên của người Colombia.Trong năm 2009, có hơn 211.833 du khách đã đến đây tham quan và vườn quốc gia Tayrona được xếp thứ hai ở Colombia về số lượng du khách sau công viên quốc gia san hô tự nhiên Rosario San Bernardo.
Tayrona sở hữu một vẻ đẹp độc đáo mà không nơi nào có nhờ vào các hệ sinh thái trên cạn và biển. Các loài động vật sống trong vườn Quốc Gia, bao gồm 108 loài động vật có vú và 300 loài chim, loài rú đen, nai đỏ, khỉ rú, hổ và hơn 70 loài dơi là những cư dân điển hình nhất của vườn quốc Gia. Hơn 300 loài chim trong công viên bao gồm kền kền Nam Mỹ (một trong những loài có nguy cơ tuyệt chủng), chìa vôi, sẻ trán đen, chim gáy, chim cu, chim ruồi vua, các loài vẹt, đại bàng đen và đại bàng trắng...

Vẹt

Ngoài ra còn có khoảng 31 loài bò sát, các loài kỳ nhông, 15 loài lưỡng cư, 202 loài bọt biển, 471 loài động vật giáp xác, 96 loài giun đốt, 700 loài động vật thân mềm, 110 loài san hô và 401 loài cá biển và cá sông và hơn 1.000 loài sinh vật biển khác và những loài rùa biển cũng thường xuyên lui tới khu vực này để đẻ trứng.

Rắn vàng

Rùa

Hệ thực vật gồm 350 loài tảo và hơn 770 loài thực vật. Là một trong ba công viên quốc gia trong vùng biển Caribê có các rạn san hô tự nhiên đầy màu sắc đẹp nhất thế giới.

Dải san hô đầy màu sắc

Du khách tha hồ ung dung bơi lặn trên nền bức tranh tuyệt đẹp đầy màu sắc của dải san hô và vô vàn đàn cá đủ màu sắc cùng bơi xung quanh mình. Những loài thực vật trên mặt đất cũng đa dạng không kém, có hơn 770 loài thực vật khác nhau, từ những loại xương rồng đến những cây cao đến 30 mét. Nơi đây, các nhà khảo cổ đã tìm ra những bằng chứng về sự tồn tại lâu dài của người cổ đại cho đến tận thế kỷ thứ mười sáu. Bảo tàng khảo cổ Chairama nằm gần cửa biển Río Piedras, nơi trưng bày rất nhiều hiện vật cổ đại. Tayrona còn có di tích khảo cổ của một thành phố cổ với nền văn minh Tayrona thể hiện bằng nghề thủ công bản địa, các hoạt động nông nghiệp và thương mại.
Còn rất nhiều điểm đến hấp dẫn du khách: con đường mòn Los Naranjos, những bãi biển tuyệt đẹp của bờ biển Caribê như Castilletes, Arrecifes, La Piscina, Río Piedras và Cabo San Juan de Guia.

Nhà nghỉ được xây dựng dựa trên những ngôi nhà của người bản địa thời văn minh tiền Columbia

Khách sạn 4 sao Zuana Beach Resort tại Santa Marta được xây dựng bắt chước những ngôi nhà của thổ dân da đỏ Tayrona là nơi mang lại cho du khách những trải nghiệm khó quên khi sống giữa sự xa hoa và vẻ hoang dã của thiên nhiên.Ngoài ra khu nhà nghỉ Ecohab cũng được xây dựng dựa trên những ngôi nhà của người bản địa thời văn minh tiền Colombia. Tuy nhiên, du khách vẫn được hưởng mọi tiện nghi của thế kỷ 21. Những khách sạn này đều có những nhà gỗ nhỏ, khu cắm trại và khu để du khách mắc võng nằm thư giãn.
Thiên nhiên tuyệt đẹp, hệ động, thực vật phong phú, đa dạng chính là sức hút khó cưỡng của Tayrona đối với khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới.

THU HÀ

ĐỒ CHƠI TRUNG QUỐC "ÂM THẦM GÂY BỆNH"

Đồ chơi là một “món ăn” không thể thiếu trong đời sống tinh thần của con trẻ. Như thường lệ, đến ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6, thị trường đồ chơi trẻ em trở nên sôi động hơn với đủ mẫu mã và chủng loại. Tuy nhiên, hàng ngoại nhập, nhất là các sản phẩm có xuất xứ từ Trung Quốc vẫn chiếm lĩnh thị trường, dù nhiều sản phẩm đã được khuyến cáo không bảo đảm an toàn, thậm chí có nguy cơ gây bệnh…

Phần lớn đồ chơi trẻ em trên thị trường có nguồn gốc từ Trung Quốc

Hàng nội chìm nghỉm, đồ chơi Trung Quốc chiếm lĩnh thị trường

Thị trường đồ chơi trẻ em vốn rất nhộn nhịp trên các tuyến phố Hàng Mã, Hàng Lược, Hàng Cân, Lương Văn Can… (quận Hoàn Kiếm), lại càng trở nên sôi động khi ngày Quốc tế thiếu nhi đến. Tuy nhiên, hiện nay, trên thị trường đồ chơi có nhiều sản phẩm không đạt chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi.

Tình trạng đồ chơi nhiễm độc tố, tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ nhỏ; đồ chơi nhập khẩu không có chứng nhận hợp quy, không ghi nhãn mác... trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường vẫn khá phổ biến.

Theo ghi nhận của PV, Đối diện với Trường Tiểu học Đặng Trần Côn A, phố Nguyễn Quý Đức (Thanh Xuân, Hà Nội) là dãy cửa hàng bán đồ chơi trẻ em. Hàng chục sản phẩm với màu sắc rực rỡ được bày bán như túi đồ bếp, xe cát đồ chơi, máy tính đồ chơi, robot trái cây, ngựa bập bênh…Trên hầu hết các sản phẩm này đều dán mác xuất xứ Trung Quốc.

Chủ một cửa hàng cho biết, “Việt Nam có mấy công ty sản xuất đồ chơi trẻ em đâu, không nhập từ Trung Quốc thì nhập từ đâu. Sản phẩm bán chạy nhất là túi đồ bếp, các loại đồ chơi ô tô, bảng xếp hình, chủ yếu từ Trung Quốc”.

Theo chị Phượng, chủ cửa hàng đồ chơi trên phố Lương Văn Can: Tết thiếu nhi năm nay hút hàng nhất vẫn là các mẫu đồ chơi ô tô điều khiển từ xa và mô hình xe hơi của các hãng nổi tiếng; tiếp đó là các loại rô bốt, đồ chơi lắp ghép… giá cả dao động từ 50 nghìn đến 400 nghìn đồng đối với đồ chơi Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, và 300 nghìn tới hàng triệu đồng đối với đồ chơi của Mỹ, Canada, và các nước châu Âu tùy theo kích cỡ, kiểu dáng. Với các bé gái, hàng bán chạy vẫn là búp bê và bộ chơi đồ hàng.

Khi được hỏi về loại đồ chơi tương tự do Việt Nam sản xuất, phản hồi nhận được là những cái lắc đầu. Chị Hoa "đau khổ" kể: "Báo chí, tivi liên tục đưa tin về đồ chơi Trung Quốc chứa chất độc hại khiến khách hàng chuyển nhu cầu sang đồ nội. Chiều khách mà cũng để phát triển kinh doanh, chúng tôi cũng muốn bán hàng nội lắm nhưng không thể tìm được nguồn hàng."

Được biết, hiện đồ chơi do Việt Nam sản xuất chủ yếu là những sản phẩm đồ chơi trí tuệ làm từ gỗ. Tuy giá cả phải chăng nhưng do kiểu dáng đơn điệu, không bắt mắt nên trẻ con không thích.

“Âm thầm” gây bệnh

Qua sự tìm hiểu, hiện nay trên thị trường đang xuất hiện rất nhiều đồ chơi Trung Quốc giá rẻ được bày bán để phục vụ nhu cầu mua sắm của các bậc phụ huynh cho con em mình khi kỳ nghỉ hè đã bắt đầu và nhất là dịp Tết thiếu nhi (1/6) đang đến rất cận kề.

Tuy nhiên, điều nguy hiểm nhất là đa số những loại đồ chơi đang bày bán trên thị trường như súng, gươm, lựu đạn, lồng đèn… đều được làm từ những loại nhựa tổng hợp, không được kiểm định chất lượng và dán tem CR, những loại đồ chơi trôi nổi này cũng không hề ghi bất cứ thành phần hay nguồn gốc nơi sản xuất sản phẩm. Chính điều này sẽ mang đến nhiều nguy cơ gây bệnh đối với trẻ em khi tiếp xúc.

 

Đồ chơi độc hại có nguồn gốc từ Trung Quốc bị lực lượng quản lý thị trường Hà Nội thu giữ

Theo các chuyên gia hóa học, nhiều cơ sở sản xuất thường dùng các loại nhựa tái sinh để sản xuất đồ chơi, nhằm giảm chi phí đầu vào cũng như giá thành sản phẩm bán ra cũng rẻ hơn. Còn đối với những loại đồ chơi có xuất xứ từ Trung Quốc thì việc sử dụng hóa chất, nhựa “rởm” để sản xuất đồ chơi là hiển nhiên. Vì không thể có chuyện dùng đồ tốt, đạt tiêu chuẩn quy định mà lại có giá rẻ như vậy được.

Đặc biệt là những loại đồ chơi trẻ em càng nhiều màu sắc sặc sỡ thì càng nguy hiểm. Nguy hiểm nhất chính là chất làm ổn định nhiệt trong đó có chì. Thực tế cho thấy, hiện nay trẻ em bị nhiễm độc chì ngày càng diễn ra phổ biến. Sở dĩ vậy là do trẻ em thường cho các loại đồ chơi vào miệng ngậm, từ đó chì được chuyển hóa vào cơ thể và sẽ thay thế dần canxi trong xương khiến cơ thể mềm nhũn, da dẻ lở loét… đặc biệt với những em nhỏ tuổi sẽ làm chậm quá trình biết đi.

Bác sĩ Lê Thanh Huyền, chuyên viên Bộ Y tế cho rằng, trong những vật liệu bằng nhựa như đồ chơi, có rất nhiều chất độc hại như: Stibium (Sb), Asen (As), Bari (Ba), Cadimi (Cd), Crom (Cr), Chì (Pb)… những chất này có thể gây hại cho cơ thể. Mặc dù không gây ra những bệnh cấp tính dữ dội tức thì, song chúng lại có khả năng tích lũy và gây bệnh mãn tính với sự phát triển âm thầm. Một số bệnh điển hình như: bệnh não, suy giảm trí tuệ, viêm gan, suy thận, teo thận, rối loạn giấc ngủ trẻ em, tan máu, ung thư gan, thận, phổi, dạ dày.

Thế giới đồ chơi là một phần không thể thiếu trong tuổi thơ của trẻ. Tuy nhiên, việc sử dụng các loại đồ chơi như thế nào cho phù hợp lứa tuổi và phát huy được khả năng và trí tuệ cũng như độ an toàn của trẻ là điều các bậc phụ huynh phải hết sức chú ý”.

Khi chọn đồ chơi cho trẻ các bậc phụ huynh nên chọn những loại đồ chơi có nguồn gốc rõ ràng, có ghi thành phần các chất trong đồ chơi. Không nên vì ham rẻ, nhắm mắt mua liều để rồi “rước” bệnh cho chính con em mình.

Nguyễn Hoan